Spookverlaat || Broedvogels | Waarnemingen | Vogelkijkhut Amalia | Ooievaarsnest | Planten | Vrij Wandelen | Kaart | Waarneming.nl
Spookverlaat » Planten | 2009- » 2009 » 2016 » 2022 » 2025
Start » Waarnemingen » Spookverlaat » Vrij Wandelen

Vrijwandelen

Lensgalwespjes, winterse stilte als start van een natuurwonder

Gallen
Bij de september-monitoring Spookverlaat/ Kruiskade zagen en ik diverse gallen op de onderkant van bladeren van de eiken. Die gallen zijn huisjes en tegelijk provisiekast van galwespjes. Er zijn vele soorten galwespjes die op eiken leven. Ze heten officieel galwespen, alsof het grote insecten zijn, maar de soorten worden niet groter dan 1 mm tot 9 mm. Ik gebruik dus maar het verkleinwoord galwespjes. En ze zijn heel anders dan de wespen die 's zomers graag uit ons bord mee-eten, en ze steken ons nooit. 		 
Lensgallen
De ontwikkeling van galwespjes is bij alle soorten ongeveer gelijk: twee generaties. Ik neem hier nu het lensgalwespje als representant. Deze veroorzaakt lensvormige gallen op de onderkant van de bladeren van de eik, vandaar de naam.

Lensgalwespjes

De lensgalwespjes zijn kleine gevleugelde insecten van rond de 2,8 mm groot.

Een lensgalwespje is heel klein, iets groter dan een kwart centimeter!!

In de afgelopen zomer hebben de lensgalwespjes eitjes gelegd op de onderkant van de bladeren van de eiken. De bladcellen hebben daar toen op gereageerd met het vormen van een soort huisje rond eitje/larfje. Zo'n huisje heet een gal. Elke galwesp krijgt overigens een eigen, andersoortige gal. Het lensgalwespje krijgt een lensvormige gal, vandaar de naam. Het is een  beschutting, terwijl het larfje eet van de binnenwand.

Aan het eind van de zomer hadden de larfjes zich binnenin hun gal verpopt. In september zagen we de lensgallen dus. Daarna, in de herfst, lieten de gallen, met de verpopte galwespjes erin, los van de bladeren, en zijn ze op de grond gevallen. Vervolgens werden ze toegedekt door gevallen bladeren.

Nu wachten ze in alle winterse stilte het vroege voorjaar 2026 af om uit de verpopping tevoorschijn te komen en uit te vliegen. Al deze uitvliegende lensgalwespjes zijn dan allemaal vrouwtjes. En zonder bevrucht te zijn gaan ze toch eitjes leggen. Ze leggen hun eitjes niet opnieuw aan de bladonderzijde van de nieuwe lentebladeren, maar in de mannelijke bloeiwijze van de eiken. Ook hier ontstaat dan weer een gal rond elk eitje, het wordt geen lensgal nu, maar een gal in de vorm van een bes: een besgal.

Besgal in eik
  
 

De 2de generatie!

In juni/juli 2026 komt uit die besgallen de tweede generatie lensgalwespjes tevoorschijn. Dan zijn het wél vrouwtjes en mannetjes. In die generatie vindt dan ook bevruchting plaats. De bevruchte vrouwtjes leggen in de tweede helft van de zomer hun eitjes in de onderkant van de bladeren van eiken. Op die plekken ontstaan weer lensgalletjes, zoals we ze zagen in september 2025.

Onder de loep zijn de lensgallen erg mooi

De lensgalletjes, met daarin de inmiddels verpopte lensgalwespjes, zullen ook dan weer  loslaten in de herfst, in 2026, waarna ze op de grond weer toegedekt zullen worden door gevallen blad.
Dan begint weer de stille overwintering, met de belofte dat het natuurwonder van de twee generaties zich opnieuw zal voltrekken.

Meer over galwespen?

Een goed overzicht van galwespen en hun gallen met foto's is te zien op https://waarneming.nl/taxa/322/

Verantwoording foto's

Met dank aan John Bouwmans voor de foto van de besgallen, dank aan Rayan Majoor voor de foto van de lensgalwesp, en dank aan Bert Oving voor de macrofoto van de lensgal, alle drie belangeloos ter beschikking gesteld via waarneming.nl.